9 Şubat 2015 Pazartesi

Alacağın Temliki Nedir?

Alacağın temliki borçlar kanununda düzenmiş bir özel hukuk müessesesidir. Temlik sözleşmeye, mirasa veya mahkeme kararına dayanır. Bu sözleşme iki taraftan oluşur; alacağı temlik eden ve temlik alan.

Alacaklı alacağını borçludan tahsil eder. Alacak devredildiğinde alacaklı değiştiği için borçlu borcunu yeni alacaklıya yani alacağı temlik alana ödemek durumundadır.


Alacaklının alacağı temlik aldığında borçluya temlik konusunda bilgi verilir. Bu bilgilendirmenin amacı borçlunun borcunu yeni alacaklıya ödenmesi için uyarmaktır. Temlik konusunda bilgilendirilen borçlu eski alacaklıya ödeme yaparsa borçtan kurtulmaz. Talep halinde yeni alacaklıya ödeme yapmak zorundadır.

Alacağın Temliki Türleri
Türk hukukunda alacağın temliki ile genel olarak üç şekilde karşılaşırız:
a.   Alacağın Sözleşme ile Temliki: Alacaklı sözleşme ile alacağını başka birine devreder. Kıymetli evrakın ciro ile devredilmesi aslında alacağın temlikinin özel bir şeklidir. Ciro ile alacaklı değişmekle beraber eski alacaklıdan borcun ödenmesinin istenilebilmesi ciro işlemini alacağın temlikinden ayırır. Son yıllarda en sık karşılaşılan alacağım sözleşme ile temlikine bankaların sahip oldukları icra dosyalarını varlık yönetim şirketlerine devredilmesi ile karşılaşmaktayız. Banka tahsil edemediği alacağını varlık yönetim şirketine satar. Satış karşılığında belirli bir gelir elde eder. Ayrıca banka işlemi için ayırmak zorunda olduğu karşılık tabir edilen para serbest hale gelir. Yani banka bir taşla iki kuş vurmuş olur. Banka borçlusu artık borcunu varlık yönetim şirketine ödeyecektir. Müteahhitlerin ihale makamından olan alacaklarını taşeronlara devretmesi diğer bir örnek olarak sık sık karşımıza çıkar.

b.     Alacağın Miras Yoluyla Temliki: Muris vefat eder. Mirasçılar mirasçılık belgesi temin ederler. Sıra murisin malvarlığının paylaşılmasına gelir. Mirasçılar intikal dediğimiz işlemi gerçekleştirirler. Sık karşılaşılanı murisin taşınmazındaki kiracının durumudur. Muris ölmeden önce kiracı kirasını murisin banka hesabına yatırmaktadır. İntikal işlemleri sonrasında kiracı kirayı murisin mirasçılarının hesabına ayrı ayrı yatıracaktır.

c.    Alacağın Mahkeme Kararıyla Temliki: Temlik işlemi bu türde mahkeme kararına dayalı yapılır. Yine miras hukukundaki veraset ilamı mahkeme kararına örnek olarak gösterilebilir.

Borçlu alacağını eski alacaklıya yani alacağı temlik edene öderse ne olur? Burada medeni hukukunun iyi niyete ilişkin kuralı gündeme gelir. Borçlunun iyiniyetli ödeme yaptığını ispatlama gerekir. İyi niyet borçlunun temlikten haberdar olmadığını veya temlik edeni alacaklı sandığını ispatlama gerekir.


Sonuç olarak öyle veya böyle bir icra takibinin veya bir alacak ilişkisinin tarafı isek alacaklı olarak alacağımızın kalmadığı yani alacamızı devrettiğimiz konusunda borçluyu bilgilendirmek durumundayız. Aynı şekilde borçlu konumunda isek alacaklının alacak hakkının temlik edilip edilmediğini ara sıra kontrol etmek durumundayız. 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder